Jeśli masz problemy z krążeniem w nogach, żylaki, obrzęki czy lipoedem, NFZ refunduje rajstopy uciskowe wykonane na miarę. To nie są zwykłe rajstopy z apteki – to specjalistyczne wyroby medyczne szyte dokładnie na Twoje wymiary, z odpowiednim stopniem ucisku dostosowanym do Twojego schorzenia.

Z refundacją NFZ dopłacisz tylko 420 zł jako osoba dorosła lub 140 zł za dziecko, podczas gdy pełna cena takich rajstop to 1400 zł. To oznacza, że NFZ pokrywa 70% kosztów dla dorosłych i aż 90% dla dzieci. Możesz otrzymać 2 sztuki raz na 6 miesięcy – wystarczy, bo producent gwarantuje zachowanie właściwości uciskowych przez minimum pół roku.

Rajstopy te muszą mieć ucisk minimum 20 mmHg dla dorosłych lub 10 mmHg dla dzieci. To tzw. II klasa kompresji, która skutecznie wspomaga krążenie, zmniejsza obrzęki i łagodzi dolegliwości. Dzięki wykonaniu na miarę idealnie przylegają do nogi, nie zsuwają się i równomiernie uciskają na całej długości.

Refundacja przysługuje przy wielu schorzeniach: niewydolności żylnej, zakrzepicy, stanach po zabiegach na żyłach, lipoedemie, obrzękach limfatycznych czy nawet w ciąży przy problemach z krążeniem. Lekarz specjalista oceni, czy w Twoim przypadku rajstopy uciskowe są wskazane medycznie.

Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza specjalisty – najczęściej chirurga naczyniowego, flebologa lub angiologa. Możesz też udać się do dermatologa, jeśli masz lipoedem. Weź ze sobą wyniki badań, jeśli je masz – USG Doppler żył, wyniki konsultacji. Lekarz zbada Cię, oceni stan żył i wystawi zlecenie na rajstopy uciskowe.

Zlecenie wypisywane jest na specjalnym druku NFZ. Poproś lekarza o wpisanie dokładnego kodu: N.07.01 – rajstopy uciskowe płaskodziane na zamówienie. Sprawdź, czy lekarz wpisał liczbę sztuk (maksymalnie 2) oraz stopień ucisku. Zlecenie musi być potwierdzone w NFZ – możesz to zrobić osobiście w oddziale NFZ lub poprosić pracownika sklepu medycznego o pomoc.

Ze zleceniem udaj się do sklepu medycznego lub zakładu ortopedycznego, który ma umowę z NFZ. Pracownik dokładnie zmierzy Twoje nogi – obwody w kilku miejscach, długość nogi, kształt łydki. Pomiary robione są rano, gdy nogi są najmniej obrzęknięte. Wybierzesz też kolor rajstop i rodzaj czubka – otwarty lub zamknięty.

Rajstopy szyte są na zamówienie, więc musisz poczekać około 2-3 tygodni. Przy odbiorze koniecznie przymierz je w sklepie – pracownik pokaże Ci, jak prawidłowo je zakładać. To ważne, bo niewłaściwe zakładanie może zmniejszyć skuteczność terapii. Dostaniesz też instrukcję pielęgnacji – rajstopy uciskowe wymagają delikatnego prania.

Zlecenie na rajstopy uciskowe jest ważne 90 dni od wystawienia, ale warto je zrealizować jak najszybciej. Dlaczego? Bo jeśli Twój stan się pogorszy, może być potrzebny wyższy stopień ucisku, a wtedy trzeba będzie wyrobić nowe zlecenie. Poza tym im szybciej zaczniesz nosić rajstopy, tym szybciej odczujesz ulgę.

Jeśli masz bardzo grube nogi lub nietypowe proporcje, standardowy limit 1400 zł może nie wystarczyć. W takiej sytuacji zapytaj w sklepie o możliwość dofinansowania z PFRON lub MOPS. Często można uzyskać dodatkowe środki na dopłatę, szczególnie jeśli masz orzeczenie o niepełnosprawności.

Warto zamówić od razu 2 sztuki – jedne do noszenia, drugie na zmianę podczas prania. Rajstopy uciskowe schną długo, a przerwa w noszeniu może spowodować nawrót obrzęków. Niektórzy pacjenci zamawiają jedne w kolorze cielistym do elegantszych stylizacji, drugie czarne na co dzień.

Przy pierwszym zamówieniu poproś o pokazanie różnych modeli w zbliżonej cenie. Niektóre mają wzmocnioną część piętową, inne bardziej miękki ściągacz w pasie. Te detale znacząco wpływają na komfort noszenia, a cena jest podobna. Zapytaj też o rajstopy z włóknem antybakteryjnym – szczególnie przydatne latem.

Dla osoby dorosłej kalkulacja wygląda tak: cena rajstop uciskowych na miarę to 1400 zł, NFZ refunduje 70%, czyli 980 zł. Twoja dopłata to tylko 420 zł za 2 sztuki. Oznacza to, że za jedną parę płacisz 210 zł – to mniej niż kosztują dobre rajstopy kompresyjne w aptece, które nie są szyte na miarę.

Dla dziecka dopłata jest symboliczna – tylko 140 zł za 2 sztuki, czyli 70 zł za parę. NFZ pokrywa aż 1260 zł z 1400 zł. To szczególnie ważne, bo dzieci szybko rosną i rajstopy trzeba wymieniać co pół roku. Bez refundacji byłby to ogromny wydatek dla rodziców.

Jeśli wybierzesz rajstopy droższe niż limit NFZ, dopłacisz różnicę. Na przykład rajstopy z jedwabiem za 1800 zł oznaczają dopłatę 420 zł plus 400 zł ponad limit, czyli razem 820 zł. Warto jednak wiedzieć, że w limicie NFZ dostępne są bardzo dobre jakościowo wyroby.

Pamiętaj, że to inwestycja w zdrowie – dobre rajstopy uciskowe noszone regularnie mogą zapobiec pogorszeniu się żylaków, zmniejszyć ryzyko zakrzepicy i znacząco poprawić komfort życia. Wielu pacjentów mówi, że żałują, że nie zaczęli nosić ich wcześniej.

Tak, możesz wybrać rajstopy droższe niż limit NFZ 1400 zł. Wtedy płacisz swoją standardową dopłatę (420 zł dla dorosłych, 140 zł dla dzieci) plus różnicę między ceną wybranego modelu a limitem. Na przykład jeśli wybierzesz rajstopy za 1600 zł, dopłacisz 420 zł + 200 zł = 620 zł. Warto porównać, co oferują droższe modele – czasem to tylko kwestia marki, a czasem rzeczywiście lepsza jakość materiału czy wykończenia. Zapytaj w sklepie o pokazanie różnic między modelami. Niektóre droższe rajstopy mają na przykład strefy o różnym ucisku, co może być wygodniejsze przy długim noszeniu.

Zlecenie na rajstopy uciskowe jest ważne 90 dni od daty wystawienia. Jeśli nie zdążysz go zrealizować, musisz wrócić do lekarza po nowe. Lekarz nie może przedłużyć ważności zlecenia – musi wystawić zupełnie nowe. Problem w tym, że niektórzy lekarze mogą się pytać, dlaczego nie zrealizowałeś poprzedniego. Dlatego lepiej nie zwlekać. Jeśli wiesz, że nie zdążysz (na przykład wyjeżdżasz na dłużej), od razu powiedz o tym lekarzowi – może wystawić zlecenie z późniejszą datą. Pamiętaj też, że samo potwierdzenie zlecenia w NFZ nie przedłuża jego ważności.

Nie w dowolnym – tylko w sklepie medycznym lub zakładzie ortopedycznym, który ma podpisaną umowę z NFZ na realizację zleceń. Listę takich miejsc znajdziesz w oddziale NFZ lub możesz zapytać telefonicznie. Warto obdzwonić kilka sklepów i zapytać o terminy realizacji oraz dostępne modele. Niektóre sklepy współpracują tylko z jednym producentem, inne mają większy wybór. Zapytaj też, czy robią pomiary w domu – niektóre sklepy oferują taką usługę dla osób, które mają problem z dojazdem. Ważne: nawet jeśli sklep ma umowę z NFZ, może mieć limit miesięczny na realizację zleceń, więc na początku miesiąca jest większa szansa na szybszą realizację.

Rajstopy uciskowe na miarę przysługują raz na 6 miesięcy, maksymalnie 2 sztuki. Ten okres liczony jest od daty realizacji poprzedniego zlecenia, nie od daty wystawienia. Oznacza to, że jeśli zrealizowałeś zlecenie 1 marca, następne możesz otrzymać najwcześniej 1 września. Producent gwarantuje zachowanie właściwości uciskowych przez 6 miesięcy przy prawidłowej pielęgnacji. W praktyce dobre rajstopy wytrzymują dłużej, ale po pół roku ucisk może się zmniejszyć. Jeśli rajstopy zniszczą się wcześniej (na przykład przez nieprawidłowe pranie), NFZ nie refunduje wymiany przed terminem. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie instrukcji pielęgnacji.

Rajstopy uciskowe są skuteczne przy wielu problemach z krążeniem. Przy żylakach zmniejszają ból i uczucie ciężkości nóg, zapobiegają pogłębianiu się żylaków. Przy obrzękach – szczególnie tych narastających pod wieczór – ucisk pomaga odprowadzać płyny z tkanek. W lipoedemie rajstopy nie leczą choroby, ale znacząco zmniejszają dolegliwości bólowe i spowalniają postęp. W ciąży pomagają przy obrzękach i uczuciu ciężkich nóg. Wielu pacjentów zauważa poprawę już po kilku dniach noszenia – nogi są lżejsze, mniej bolą, nie puchną tak bardzo. Ważne jest jednak systematyczne noszenie – najlepiej zakładać rajstopy rano, zaraz po wstaniu z łóżka, gdy nogi są najmniej obrzęknięte.