Jeśli masz problemy z żylakami, obrzękami nóg czy niewydolnością żylną, NFZ refunduje pończochy uciskowe. To oznacza, że zamiast płacić pełną cenę, dopłacisz tylko niewielką kwotę. Konkretnie: przy limicie 180 zł za dwie pary pończoch, Twoja dopłata wyniesie od 8 do 18 zł w zależności od tego, którą parę wybierzesz.
Przysługują Ci dwie pary pończoch co 6 miesięcy. Dlaczego dwie? Bo pończochy uciskowe trzeba nosić codziennie, a podczas prania jednej pary możesz używać drugiej. NFZ pokrywa pończochy z uciskiem od 20 mmHg – to tak zwany drugi stopień ucisku, który pomaga przy większości problemów żylnych.
Refundacja obejmuje pończochy okrągłodziane produkowane seryjnie. Co to znaczy? To pończochy szyte na maszynach rundowych, dostępne w standardowych rozmiarach. Producent musi gwarantować, że przez minimum 6 miesięcy ucisk pozostanie na tym samym poziomie. To ważne, bo pończochy stopniowo tracą swoją skuteczność.
Kod refundacyjny N.14.02 oznacza, że NFZ pokrywa większość kosztów. Przy limicie 180 zł za dwie pary, Twoja dopłata to tylko 10% wartości każdej pary. W praktyce wychodzi to na 8 zł za pierwszą parę, 10 zł za drugą parę lub 18 zł za obie razem – zależy jak realizujesz zlecenie.
Najpierw umów się do lekarza specjalisty – najczęściej chirurga naczyniowego, flebologa lub angiologa. Możesz też iść do swojego lekarza rodzinnego, jeśli ma uprawnienia do wypisywania zleceń na wyroby medyczne. Weź ze sobą wyniki badań, jeśli jakieś masz – USG Doppler żył, wyniki konsultacji. Lekarz zbada Twoje nogi i wystawi zlecenie na pończochy uciskowe.
Zlecenie poproś o wypisanie w dwóch egzemplarzach – jeden zostanie w sklepie medycznym, drugi zachowasz dla siebie. Upewnij się, że lekarz wpisał dokładny kod NFZ: N.14.02. Sprawdź też, czy zaznaczył ilość – przysługują Ci 2 pary. Zlecenie jest ważne 30 dni od daty wystawienia, ale warto zrealizować je jak najszybciej, najlepiej w pierwszym tygodniu.
Ze zleceniem idź do sklepu medycznego, który ma umowę z NFZ. Nie każda apteka realizuje takie zlecenia – szukaj sklepów z wyrobami medycznymi lub punktów ortopedycznych. Pracownik zmierzy obwód Twojej kostki, łydki i uda. Pomiary robi się rano, gdy nogi nie są jeszcze obrzęknięte. Na podstawie pomiarów dobierze odpowiedni rozmiar pończoch.
Przy odbiorze dostaniesz dwie pary pończoch. Pracownik pokaże Ci, jak je prawidłowo zakładać – to nie jest takie proste jak zwykłe pończochy. Dostaniesz też instrukcję pielęgnacji. Pamiętaj, że pończochy trzeba prać co 2-3 dni w letniej wodzie, bez płynu do płukania. Suszysz je rozłożone na ręczniku, nigdy na kaloryferze.
Większość pacjentów nie wie, że może wybrać droższe pończochy i dopłacić różnicę. Jeśli pończochy kosztują na przykład 250 zł za dwie pary, a limit NFZ to 180 zł, dopłacisz 70 zł plus swoją standardową dopłatę. Warto rozważyć taką opcję, bo droższe pończochy często mają lepsze wykończenie – miękką koronkę, która nie uciska, czy specjalne strefy komfortu na stopie.
Kolejna sprawa: jeśli masz bardzo grube lub bardzo chude nogi i standardowe rozmiary nie pasują, możesz poprosić lekarza o zlecenie na pończochy szyte na miarę. To inny kod NFZ, wyższy limit, ale procedura podobna. Niektórzy lekarze o tym nie wiedzą, więc warto zapytać wprost.
Ważna wskazówka: realizuj zlecenie w sklepie, gdzie naprawdę Ci pomogą. Dobry sprzedawca nauczy Cię zakładania pończoch, pokaże różne techniki, da wypróbować specjalne rękawice ułatwiające zakładanie. W niektórych sklepach możesz przymierzyć kilka modeli i wybrać najwygodniejsze – wszystkie w ramach refundacji, byle mieściły się w limicie.
Jeśli zlecenie się przeterminuje, nie wyrzucaj go od razu. Niektóre sklepy przyjmują zlecenia do 7 dni po terminie, ale musisz napisać oświadczenie dlaczego się spóźniłeś. Jeśli cena przekracza limit NFZ, a masz orzeczenie o niepełnosprawności, zapytaj w PFRON o dofinansowanie – czasem pokrywają różnicę.
Rozłóżmy to na czynniki pierwsze. Pończochy uciskowe bez refundacji kosztują od 100 do 300 zł za parę, zależnie od producenta i jakości. Z refundacją NFZ Twoja dopłata to tylko 8-18 zł za dwie pary. To ogromna różnica – zamiast wydawać 200-600 zł, płacisz maksymalnie 18 zł.
Przykład: wybierasz pończochy w cenie dokładnie 180 zł za dwie pary (czyli po 90 zł za parę). NFZ pokrywa 90% tej kwoty, czyli 162 zł. Ty dopłacasz tylko 18 zł. Gdybyś kupował te same pończochy bez refundacji, zapłaciłbyś pełne 180 zł.
Dla dzieci kwoty są takie same – też przysługują 2 pary co 6 miesięcy z limitem 180 zł. Różnica w tym, że dziecięce pończochy są zwykle tańsze, więc za limit można kupić lepszej jakości produkt. Niektóre sklepy mają specjalne wzory dla dzieci – kolorowe lub z nadrukami, żeby dziecko chętniej je nosiło.
Warto wiedzieć: jeśli potrzebujesz pończoch częściej niż co 6 miesięcy (bo się zdarły lub straciły ucisk), możesz kupić dodatkowe pary bez refundacji. Niektóre sklepy dają wtedy zniżkę stałym klientom. Możesz też poprosić lekarza o zaświadczenie, że potrzebujesz częstszej wymiany – czasem NFZ robi wyjątki.
Pończochy 1 stopnia mają ucisk 15-21 mmHg i pomagają przy lekkich problemach – uczuciu ciężkich nóg, niewielkich obrzękach, profilaktyce podczas długich podróży. Możesz je kupić bez recepty w aptece. Pończochy 2 stopnia mają ucisk 23-32 mmHg i są na poważniejsze problemy – żylaki, obrzęki limfatyczne, stan po zakrzepicy. Te wymagają zlecenia lekarskiego i właśnie te refunduje NFZ. Różnica w noszeniu jest spora – pończochy 2 stopnia są trudniejsze do założenia, bardziej uciskają, ale dają lepsze efekty lecznicze. Po kilku dniach przyzwyczaisz się do ucisku.
Prawidłowo dobrane pończochy są bezpieczne, ale źle dobrane mogą zaszkodzić. Zbyt ciasne mogą zaburzyć krążenie, powodować odciski, a nawet martwicę skóry. Zbyt luźne nie dadzą efektu leczniczego. Dlatego tak ważne są dokładne pomiary i wybór odpowiedniego rozmiaru. Przeciwwskazania to miażdżyca tętnic nóg, niewyrównana niewydolność serca, ostre zapalenie żył. Jeśli masz cukrzycę z neuropatią, pończochy zakładaj bardzo ostrożnie i codziennie oglądaj stopy. Skutki uboczne to czasem podrażnienia skóry, swędzenie pod koronką, odciski. Zwykle mijają po kilku dniach noszenia.
Po operacji żylaków pończochy nosisz zwykle 4-6 tygodni całą dobę, zdejmujesz tylko do kąpieli. Pierwsze dni to może być pończocha elastyczna założona już na sali operacyjnej. Po tygodniu przechodzisz na zwykłe pończochy uciskowe 2 stopnia. Po miesiącu lekarz może pozwolić zdejmować je na noc. Później nosisz już tylko w dzień, przez kolejne 2-3 miesiące. Niektórzy pacjenci muszą nosić pończochy do końca życia, ale tylko w dzień. To zależy od rozległości żylaków i tego, jak przebiegło gojenie. Ważne: nie przerywaj noszenia na własną rękę, bo żylaki mogą wrócić.
Szukaj sklepów medycznych z umową z NFZ – to nie są zwykłe apteki, tylko specjalistyczne punkty. Najłatwiej znaleźć je pytając w przychodni lub szpitalu, gdzie leczysz żylaki. Możesz też zadzwonić do oddziału NFZ i poprosić o listę punktów w Twojej okolicy. W dużych miastach to zwykle sklepy przy szpitalach lub przychodniach specjalistycznych. Na wsi czasem trzeba jechać do miasta powiatowego. Ważne: nie każdy sklep ma wszystkie rozmiary na miejscu. Zadzwoń przed wizytą i upewnij się, że realizują zlecenia NFZ na pończochy. Niektóre sklepy mogą zamówić konkretny model, jeśli go nie mają.
Pończochy bez palców są wygodniejsze latem i łatwiejsze dla osób z problemami ze stopami. Zakładanie: rano, przed wstaniem z łóżka, gdy nogi nie są obrzęknięte. Wywróć pończochę na lewą stronę do pięty. Włóż stopę, naciągnij na piętę. Stopniowo odwijaj pończochę do góry, centymetr po centymetrze. Nie ciągnij za górną krawędź – porwiesz. Użyj gumowych rękawic ogrodniczych – lepiej chwytają materiał. Sprawdź czy pięta jest na miejscu, czy nie ma zagięć. Część na palce powinna kończyć się tuż przed palcami, nie nachodząc na nie. Jeśli masz problem, poproś w sklepie o pokazanie techniki lub kup specjalny naciągacz.